English for FunPhonics là gì, có nên cho bé học sớm?
Phonics là từ bố mẹ nghe rất nhiều khi tìm hiểu về tiếng Anh cho trẻ, kèm theo những lời quảng cáo khá mạnh. Bài này giải thích phonics là gì, tại sao trẻ ở Anh học nó từ sớm, và điều đó áp dụng thế nào cho bé Việt Nam học tiếng Anh như ngoại ngữ.
Phonics là gì
- Phonics là cách dạy đọc dựa trên mối liên hệ giữa chữ viết và âm thanh: chữ c đọc /k/, chữ a trong cat đọc /æ/, chữ t đọc /t/.
- Khi đã biết âm của từng chữ, bé ghép âm lại để đọc từ mới (c-a-t thành cat). Đây gọi là phonics tổng hợp (synthetic phonics).
- Ngược lại, bé cũng tách được một từ thành các âm để viết: cat thành c-a-t.
Tên chữ cái và âm của chữ
- Tên chữ cái là cách gọi chữ đó trong bảng chữ cái: A đọc là "ây", B là "bi", C là "xi".
- Âm của chữ là âm mà chữ đó thường tạo ra trong từ: chữ c trong cat đọc /k/, không phải "xi".
- Cả hai đều có ích. Tên chữ cái để gọi tên, đánh vần một từ khi nói chuyện; âm của chữ để đọc.
Nghe thử
Chạm để nghe tên chữ cái, rồi nghe từ bắt đầu bằng chữ đó. Để ý: tên chữ C là "xi", nhưng trong cat chữ c đọc /k/.
Trẻ ở Anh học phonics khi nào
- Khung hướng dẫn dạy đọc của Bộ Giáo dục Anh (The reading framework) hướng dẫn các trường dạy phonics tổng hợp một cách có hệ thống từ lớp mẫu giáo (reception, trẻ khoảng 4–5 tuổi), cùng với trò chuyện và kể chuyện.
- Điều quan trọng: trẻ ở Anh bắt đầu phonics khi đã nói tiếng Anh hằng ngày và biết hàng nghìn từ. Phonics giúp trẻ đọc những từ mình đã biết nói.
Vậy bé Việt Nam có nên học sớm không
- Phonics có ích cho bé Việt Nam, vì chính tả tiếng Anh khó đoán và phonics cho bé một cách đọc có quy luật.
- Nhưng phonics không thay được việc nghe và nói. Nếu bé ghép được c-a-t mà chưa từng nghe "cat", bé đọc ra tiếng mà không hiểu nghĩa.
- Gợi ý: với bé 4–5 tuổi mới học, ưu tiên nghe, nói, vốn từ, tên chữ cái và âm đầu của từ. Khi bé đã biết khá nhiều từ (thường quanh 5–6 tuổi), thêm phonics một cách vui vẻ, từng chút.
- Mỗi bé mỗi khác. Nếu bé thích chữ và hỏi "chữ này đọc là gì", cứ theo hứng thú của bé.
English for Fun có dạy phonics không
- Chưa phải một chương trình phonics đầy đủ. Chúng tôi nói rõ điều này để bố mẹ chọn đúng.
- Letter Island dạy tên 26 chữ cái và tìm chữ cái đầu của từ.
- Read It! (miễn phí) là bước đầu nhỏ: 29 từ ngắn xếp theo âm (a, i, o, u, sh) để bé đọc và nói.
- Nếu bạn cần một chương trình phonics đầy đủ, bài so sánh app học tiếng Anh có ghi app nào dạy phonics.
- Xem thêm dạy bé đọc những từ tiếng Anh đầu tiên.