Bé có bị lẫn tiếng Việt và tiếng Anh không?

Khoa học nói gì

• Bài tổng quan của Krista Byers-Heinlein và Casey Lew-Williams (2013) cho biết trẻ học hai ngôn ngữ không dễ gặp khó khăn về ngôn ngữ hơn trẻ chỉ học một ngôn ngữ.
• Ngay từ khi còn rất nhỏ, trẻ đã phân biệt được hai ngôn ngữ và không có dấu hiệu bị lẫn lộn.
• Trộn từ của hai ngôn ngữ trong một câu là một phần bình thường của quá trình học hai thứ tiếng, và thường theo quy luật chứ không phải ngẫu nhiên. Chính người lớn song ngữ cũng hay trộn từ.
• Trẻ song ngữ có thể biết ít từ hơn ở mỗi ngôn ngữ, nhưng tính chung cả hai thì số từ trẻ biết tương đương trẻ chỉ học một ngôn ngữ.

Bé ở Việt Nam còn nhẹ nhàng hơn

• Phần lớn bé ở Việt Nam học tiếng Anh vài chục phút mỗi ngày, còn lại là tiếng Việt. Đó là học thêm một ngoại ngữ, nhẹ hơn nhiều so với lớn lên trong gia đình nói hai thứ tiếng.
• Tiếng Việt vẫn là ngôn ngữ bé dùng để trò chuyện, gắn bó và suy nghĩ hằng ngày, nên nguy cơ bé "quên" tiếng Việt là rất thấp.

Vì sao bé trộn từ

• Bé chỉ biết từ đó bằng một thứ tiếng: bé học "apple" trong game nhưng ít nghe "quả táo", nên lấy từ có sẵn.
• Từ đó dễ nói hơn hoặc vui hơn: nhiều bé thích nói "cat" vì ngắn và thấy mình giỏi.
• Bé nghe người lớn xung quanh trộn từ, và bắt chước.

Phản hồi thế nào khi bé trộn từ

• Không chê, không bắt bé nói lại. Bé đang dùng mọi từ mình biết để giao tiếp, đó là điều tốt.
• Nhắc lại tự nhiên bằng cả hai thứ tiếng: "À, con muốn ăn táo, apple. Mẹ lấy táo cho con nhé."
• Khi đang trong giờ tiếng Anh, nói lại câu tiếng Anh đầy đủ: "You want an apple. Here you are."

Giữ cả hai ngôn ngữ vững

• Không bắt buộc "mỗi người nói một thứ tiếng". Nghiên cứu nói trên cho thấy cách này không cần thiết, cũng không tự đảm bảo thành công. Quan trọng là bé được nghe đủ nhiều, đủ chất lượng, qua tương tác thật.
• Gắn tiếng Anh với những khoảng cố định: đọc sách tranh trước giờ ngủ, chơi game 10 phút sau bữa tối, hát khi tắm. Bé sẽ biết lúc nào là "giờ tiếng Anh".
• Vẫn đọc sách, kể chuyện, trò chuyện bằng tiếng Việt mỗi ngày. Vốn tiếng Việt tốt giúp bé hiểu khái niệm, rồi chỉ cần học thêm tên gọi tiếng Anh.

Khi nào nên hỏi chuyên gia

Học hai ngôn ngữ không gây chậm nói. Vì vậy, nếu bé chậm nói ở cả tiếng Việt, ít giao tiếp bằng mắt và cử chỉ, hoặc bạn lo về sự phát triển của bé, đừng nghĩ là "do học tiếng Anh" mà hãy hỏi bác sĩ nhi hoặc chuyên gia ngôn ngữ.

Xem thêm cẩm nang bé mấy tuổi nên bắt đầu học tiếng Anh và bé hiểu nhưng không chịu nói.

Nguồn tham khảo

1. Byers-Heinlein, K., Lew-Williams, C. (2013). Bilingualism in the early years: what the science says. LEARNing Landscapes, 7(1)