English for FunTrọng âm từ: vì sao nói đúng âm vẫn bị nghe nhầm (thirteen và thirty)
Bạn nói "thirteen" mà người nghe ghi thành 30. Bạn nói "banana" từng âm rất rõ mà người nghe vẫn chưa hiểu. Vấn đề thường không nằm ở từng âm, mà ở trọng âm: âm tiết nào được nhấn. Với người nghe tiếng Anh, trọng âm sai đôi khi còn khó hiểu hơn phát âm sai một âm.
Trọng âm là gì
- Trong một từ có hai âm tiết trở lên, có một âm tiết được nhấn: nói dài hơn, to hơn và thường cao giọng hơn. Ví dụ: BA-by, TA-ble, ba-NA-na, E-le-phant (chữ in hoa là âm tiết có trọng âm).
- Các âm tiết không có trọng âm thì nói ngắn và nhẹ, nguyên âm thường yếu đi thành /ə/: banana đọc gần như "bơ-NA-nơ".
- Từ điển ghi trọng âm bằng dấu phẩy trên (ˈ) đặt trước âm tiết được nhấn: /bəˈnɑːnə/.
Vì sao người Việt dễ sai
- Trong tiếng Việt, mỗi âm tiết được nói rõ ràng và gần như đều nhau, khác nhau ở thanh điệu. Mang thói quen đó sang tiếng Anh, ta nói mọi âm tiết như nhau: "ba-na-na".
- Người nghe tiếng Anh dựa nhiều vào trọng âm để nhận ra từ. Thiếu trọng âm, hoặc nhấn nhầm âm tiết, là họ phải đoán.
Thirteen hay thirty
- Các số -teen thường nhấn ở âm tiết sau: thir-TEEN, four-TEEN, fif-TEEN.
- Các số chục -ty nhấn ở âm tiết đầu: THIR-ty, FOR-ty, FIF-ty.
- Âm cuối cũng giúp phân biệt: thirteen kết thúc bằng /n/ rõ; thirty kết thúc bằng một nguyên âm nhẹ.
- Khi đếm liền một chuỗi, trọng âm của -teen có thể nhẹ đi. Vì vậy, hãy giữ âm cuối /n/ thật rõ, và khi cần chắc chắn thì nói thêm: "thirteen, one-three".
Nghe và so sánh
Chạm để nghe từng cặp, chú ý âm tiết nào dài và to hơn.
Nghe trọng âm trong từ dài
Vài quy luật hay đúng (không phải luôn luôn)
- Phần lớn danh từ và tính từ hai âm tiết nhấn ở âm tiết đầu: TEA-cher, HAP-py, PEN-cil.
- Nhiều động từ hai âm tiết nhấn ở âm tiết sau: be-GIN, re-PEAT, en-JOY.
- Từ có đuôi -tion, -sion, -ic, -cian thường nhấn ngay trước đuôi: in-for-MA-tion, e-co-NO-mic, mu-SI-cian.
- Quy luật nào cũng có ngoại lệ. Khi học từ mới, hãy nghe âm thanh và xem dấu ˈ trong từ điển.
Cách luyện
- Vỗ tay theo âm tiết, vỗ mạnh ở âm tiết có trọng âm: ba-NA-na (nhẹ-MẠNH-nhẹ).
- Kéo dài âm tiết có trọng âm khi mới tập, rồi nói nhanh dần.
- Ghi âm mình đọc, so với bản mẫu. Thường bạn sẽ nghe ra ngay chỗ nói đều đều.
- Với số đếm, luyện theo cặp: thirteen – thirty, fourteen – forty. Trên trang số đếm 1 đến 20, các số -teen được đọc như khi đếm liền một chuỗi, nên trọng âm có thể rơi vào âm tiết đầu: đó là lúc âm cuối /n/ giúp bạn phân biệt.
- Xem bài tổng quan: vì sao phát âm tiếng Anh khó với người Việt.