Tiếng Anh cho trẻ 4 tuổi: bé học được gì và bố mẹ bắt đầu từ đâu

Bé 4 tuổi có nên học tiếng Anh không?

Không có một độ tuổi "đúng" duy nhất. Điều quyết định nhiều hơn là bé được nghe tiếng Anh đều đặn, trong những tình huống vui và có ý nghĩa: nói "apple" khi đang cầm quả táo, đếm "one, two, three" khi xếp đồ chơi. Mười phút mỗi ngày có ích hơn hai tiếng dồn vào cuối tuần.

Bốn tuổi là lúc nhiều bé đã thích gọi tên đồ vật, đếm và chơi trò đoán. Bé chưa cần ngồi học bài; bé chỉ cần nghe, chỉ, nhắc lại và được khen.

Nhiều bố mẹ lo con sẽ lẫn tiếng Việt với tiếng Anh. Trộn từ là chuyện bình thường; ở nhà, tiếng Việt vẫn là ngôn ngữ trò chuyện chính. Đọc thêm bé có bị lẫn tiếng Việt và tiếng Anh không và bé mấy tuổi nên bắt đầu học tiếng Anh.

Bé 4 tuổi học được gì?

• Tên chữ cái: bắt đầu với vài chữ, không cần cả bảng. Bài Letter Island miễn phí hiện bắt đầu với I, L, T. Xem bảng chữ cái tiếng Anh.
• Số đếm: với bé 4 tuổi, bắt đầu từ 0 đến 5, đếm bằng đồ thật, rồi mở rộng dần lên 10 và 20. Xem số đếm 1 đến 20.
• Từ vựng quen thuộc: con vật, đồ ăn và trái cây, bộ phận cơ thể, đồ chơi. Từ gắn với đồ vật thật bé nhớ lâu hơn từ trong danh sách.
• Hình và màu: "circle", "square", "red", "blue" là những từ bé dùng ngay khi xếp hình hay tô màu. Xem hình khối và màu sắc.
• Câu đầu tiên: ghép từ vào mẫu câu ngắn như "I see a cat", "This is a ball", "I can jump". Xem I see…, This is… và I can….

Chưa cần học gì ở 4 tuổi

Đây là gợi ý của chúng tôi, không phải quy định.

• Viết chữ: tay bé 4 tuổi còn đang tập cầm bút. Tập nhận mặt chữ và nghe tên chữ trước, viết để sau.
• Ngữ pháp: bé học câu như học một khối, không cần biết "is" là gì.
• Phonics đầy đủ: tên chữ cái và âm của chữ là hai kỹ năng khác nhau; chương trình phonics đầy đủ thường hợp hơn khi bé đã có vốn từ nói. Đọc phonics là gì.

Mỗi ngày học bao lâu?

10–15 phút mỗi ngày, 5 ngày một tuần, là nhịp dễ giữ với bé 4 tuổi. Hãy dừng khi bé còn đang vui, để hôm sau bé muốn chơi tiếp.

Nếu học trên điện thoại hay máy tính bảng, WHO khuyến nghị trẻ 3–4 tuổi ngồi trước màn hình không quá 1 giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt. Một giờ là mức trần, không phải mục tiêu. Xem bé dùng màn hình bao lâu là đủ.

Bé học qua video, app hay sách? Xem App, video, sách hay game.

Lộ trình 4 tuần tại nhà

Chúng tôi có sẵn một lộ trình 4 tuần cho bé 4–6 tuổi, mỗi ngày 10–15 phút, chỉ dùng các đảo và game miễn phí. Mỗi game có đảo đầu tiên chơi miễn phí; các đảo còn lại nằm trong bản đầy đủ.

Xem lộ trình đầy đủ

Lộ trình theo từng ngày, kèm hoạt động không cần màn hình và cách tự kiểm tra cuối tuần: xem lộ trình 4 tuần.

Bố mẹ không giỏi tiếng Anh thì làm sao?

• Để giọng đọc làm phần khó: chọn tài liệu có âm thanh cho từng từ. Bố mẹ nghe cùng, chỉ tranh và nhắc lại.
• Học cùng con, đừng dạy con: cứ thoải mái nói "Mẹ cũng mới học từ này".
• Hỏi bằng tiếng Việt, trả lời bằng tiếng Anh: "Con mèo tiếng Anh là gì nhỉ?" Bé trả lời "cat" là đã luyện được rồi.
• Xem thêm dạy tiếng Anh tại nhà khi bố mẹ không giỏi tiếng Anh, luyện nghe ở nhà, và nếu đang chọn app thì đọc bài chọn app cho bé 4–5 tuổi.

Trò chơi không cần màn hình

• Giấu gấu bông, rồi nói gấu ở đâu: "under the chair", "on the bed".
• Simon says: "Touch your nose!", "Jump!"
• Đếm bậc cầu thang bằng tiếng Anh mỗi lần đi lên.
• Đi tìm màu trong nhà: "Find something red!" Thêm ý tưởng ở trò chơi tiếng Anh tại nhà và giữ cho tiếng Anh luôn vui.

Dấu hiệu bé đang tiến bộ

• Bé nghe và chỉ đúng tranh khi bố mẹ nói từ.
• Bé làm đúng một câu lệnh ngắn: "Clap your hands."
• Bé tự nói một từ tiếng Anh trong lúc chơi, không ai nhắc.
• Bé ghép từ vào mẫu câu: "I see a dog!"
• Bé hiểu nhưng chưa chịu nói là chuyện bình thường. Đọc bé hiểu nhưng không chịu nói. Muốn thử ngay? Chơi thử miễn phí, không cần tài khoản.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ 4 tuổi học tiếng Anh được không? Có quá sớm không?

Được, và không quá sớm nếu bé học bằng nghe, nhìn và chơi. Ở tuổi này, điều quan trọng hơn tuổi bắt đầu là bé được nghe tiếng Anh đều đặn, mỗi ngày một ít, trong những tình huống vui.

Bé 4 tuổi học tiếng Anh có bị lẫn với tiếng Việt không?

Trộn từ, kiểu "con muốn ăn apple", là chuyện bình thường khi học hai thứ tiếng. Nghiên cứu tổng quan của Byers-Heinlein và Lew-Williams (2013) cho thấy trẻ học hai ngôn ngữ không dễ gặp khó khăn về ngôn ngữ hơn. Ở nhà, hãy giữ tiếng Việt là ngôn ngữ trò chuyện chính.

Mỗi ngày cho bé 4 tuổi học bao lâu?

10–15 phút mỗi ngày là đủ để bắt đầu. Nếu học trên màn hình, WHO khuyến nghị trẻ 3–4 tuổi ngồi trước màn hình không quá 1 giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt.

Có cần cho bé 4 tuổi đi trung tâm không?

Tùy gia đình. Trung tâm hợp với nhà muốn bé có lớp, có bạn và giáo viên. Nếu chưa muốn, bố mẹ vẫn bắt đầu được ở nhà với vài phút mỗi ngày.

Học tiếng Anh cho bé 4 tuổi miễn phí ở đâu?

Trên English for Fun, đảo đầu tiên của mỗi game, các game tặng kèm và lộ trình 4 tuần đều miễn phí. Ngoài ra còn nhiều nguồn miễn phí khác như sách tranh ở thư viện, bài hát và các app miễn phí.

Bé hiểu nhưng không chịu nói thì sao?

Rất thường gặp. Nhiều bé nghe hiểu một thời gian dài rồi mới nói. Chỉ đúng tranh khi nghe từ đã là tiến bộ; hãy hỏi câu chọn một ("Is it a cat or a dog?") thay vì ép bé nói.

Nguồn tham khảo

1. WHO: To grow up healthy, children need to sit less and play more (2019)
2. WHO guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age
3. Byers-Heinlein, K., Lew-Williams, C. (2013). Bilingualism in the early years: what the science says. LEARNing Landscapes, 7(1)